Genleşme Tankı Seçim Kılavuzu

ISITMA SİSTEMLERİNDE KAPALI GENLEŞME TANKI KULLANIMI :
Isıtma tesisatlarında paslanmanın sebebi, su içindeki çözünmüş oksijendir.
Açık genleşme tanklı sistemlerde, suyun atmosferle temasta oluşu ve buharlaşan suyun yerine sisteme sürekli yeni su beslenmesi, tesisata taze oksijen ve kireç girmesine neden olur. Bu nedenle kazan ve tesisat süratle paslanır, korozyona uğrar ve kireçlenme yapar.
Kapalı genleşme tanklı sistemlerde ise suyun atmosferle teması olmadığından bu sorunlar çözülmüş olur.
Kapalı genleşme tanklı sistemlerin avantajları ;
1) Kazan dairesinde kazanın yanına yerleştirilir. Kontrolü kolaydır. Donma tehlikesine maruz kalmaz. Çatıya çekilen tesisat ortadan kalkar.
2) Kazan ve tesisattaki onarım masrafları ortadan kalkar. Sistemin ömrü uzar.
3) Sistemde kireçlenmeden kaynaklanan ısınamama problemi olmaz, yakıt tasarrufu sağlanır.
4) Suyun basınç altında ısıtılmasının getirdiği verim yüksekliği, ek yakıt tasarrufu sağlar.
5) Buharlaşmanın neden olduğu ısı kayıpları olmadığından, sistemin verimi yükselir.
Kapalı genleşme tanklarının içerisinde EPDM kauçuktan bir membran ve bu membranın etrafında basınçlı hava mevcuttur. Tesisattaki sıcaklığın yükselmesi ile hacmi artan su, hava basıncına karşı membranın içine dolarak genleşir. Böylece sistemdeki suyun her zaman belirli ve sabit bir basınç altında tutulması, ancak buna rağmen genleşebilmesi sağlanmış olur.
Isıtma sistemlerinde kapalı genleşme tankı seçiminde iki ana değer bilinmelidir;
a) Tankın basınç sınıfı (asgari işletme basıncı dayanıklılığı)
b) Tankın anma büyüklüğü (asgari nominal hacim)
Buna göre standart uygulamalarda, seçilen genleşme tankının basınç dayanıklılığı en az sistemde kullanılan basınç emniyet ventilinin ayarı kadar, nominal hacmi  de sistemde dolaşan suyun işletme şartları çerçevesinde rahatça genleşebileceği kadar olmalıdır.
Genleşme tankının nominal hacmi,  sistemde dolaşan toplam su hacminin, suyun genleşme katsayısıyla çarpılarak sistemin genleşecek su hacminin hesaplanması ile belirlenebilir.
Sistemdeki toplam su hacmi bilinmiyorsa V(S) = Q X f (litre) bağlantısı ile yaklaşık olarak hesaplanabilir.
Q = Kazanın nominal ısıtma kapasitesi (kcal/h)
f = Isıtıcılara ait ısı yayma gücü (lt/ 1000 kcal/h)

ISITICI ELEMANLAR f (lt/1000 kcal/h)
Konvektör 6
Fan coil 8
Panel radyatör 10
Döküm radyatör 12
Çelik radyatör 14
Yerden ısıtma 23



Böylece belirlenen toplam su hacmi V(S), suyun genleşme katsayısıyla (n) çarpılarak sistemin genleşecek su hacmi V(G) hesaplanır.
V(G) = V(S) X n (litre)

ºC n ºC N
0 0.00013 65 0.0198
10 0.00027 70 0.0227
20 0.00177 75 0.0258
30 0.00435 80 0.0290
40 0.00782 85 0.0324
50 0.0121 90 0.0359
55 0.0145 95 0.0396
60 0.0171 100 0.0434


Sistemdeki genleşen su hacmi V(G) hesaplandıktan sonra, genleşme tankının nominal hacmi bu değerin aşağıdaki tablodan seçilebilen kullanma katsayısına (K) bölünmesiyle belirlenebilmektedir.

KULLANMA KATSAYISI K
  0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 4.0 4.5  

Emniyet ventili ayar basıncı (bar)

1.0 0.25                
1.5 0.40 0.20              
2.0 0.50 0.33 0.16            
2.5 0.58 0.42 0.28 0.14          
3.0 0.62 0.50 0.37 0.25 0.12        
3.5 0.67 0.55 0.44 0.33 0.22        
4.0 0.70 0.60 0.50 0.40 0.30 0.20      
4.5   0.63 0.54 0.45 0.36 0.27 0.18    
5.0     0.58 0.50 0.41 0.33 0.25 0.16  
5.5     0.62 0.54 0.47 0.38 0.30 0.23  
6.0       0.57 0.50 0.42 0.35 0.28  
6.5       0.60 0.53 0.46 0.40 0.35 0.20
7.0         0.56 0.50 0.44 0.38 0.25
7.5         0.58 0.53 0.47 0.41 0.30
8.0           0.56 0.50 0.45 0.33



Genleşme tankları genellikle kazan dairelerinde, kazana yakın bir yerde dönüş hattına bağlanırlar. Ancak statik yüksekliğin sorun olduğu uygulamalarda, genleşme tankının çatı katına yerleştirilmesi de mümkün olabilmektedir.
Sıcak su genleşme uygulamalarında, genleşme tankının ön gaz basıncı statik basınçtan 0.2-0.5 bar kadar daha yüksek olmalıdır.
P(O) ≥ P(S) + 0.2 bar
Soğutma sistemlerindeki büzüşme uygulamalarında, tankın ön gaz basıncı statik basınç kadar olmalıdır.
P(O) = P(S)